Nasıl gazeteci olunur?
Gazetecilik için kanunun istediği bir diploma ya da lisans yoktur; gazeteci, bir medya kuruluşunda haber ve yorum işlerinde ücretle çalışan kişidir. İletişim fakülteleri işi öğretir, basın kartı ise İletişim Başkanlığınca bir medya kuruluşunda çalışanlara verilir.
Neden bilmelisin?
Gazetecilik merak edilen ama yolu en az bilinen mesleklerdendir: diploma tek başına gazeteci yapmaz, diplomasız da gazeteci olunabilir. Belirleyici olan bir medya kuruluşunda haber üretmek ve deneyim kazanmaktır.
Basın kartının ne olduğunu ve neye yaradığını bilmek, mesleğin hukuki tarafını anlamanı sağlar.
Adım adım
- Yasal tanım: 5953 sayılı Basın Mesai Kanunu, gazeteciyi gazete, dergi ve haber ajanslarında fikir ve sanat işlerinde ücretle çalışan kişi olarak tanımlar. Basın Kartı Yönetmeliği bu tanıma radyo ve televizyonların haber birimlerinde çalışanları da ekler.
- Eğitim: İletişim fakültelerinin gazetecilik, habercilik ve yeni medya programları ile meslek yüksekokullarının Yeni Medya ve Gazetecilik programı işi sistemli öğretir. Hukuk, iktisat, siyaset bilimi, tarih ya da mühendislik gibi alanlardan gelip o alanda uzmanlaşan gazeteciler de çoktur.
- Deneyim: Okul gazetesi, üniversite radyosu, yerel gazete ve haber sitelerinde staj yapmak ve yazdıklarını bir portfolyoda toplamak en önemli adımdır. Yabancı dil ve veri okuryazarlığı öne çıkmanı sağlar.
- Basın kartı: İletişim Başkanlığı verir. Göreve bağlı basın kartı için en az 18 yaşında ve lise mezunu olmak, bir medya kuruluşunda çalıştığını belgelemek ve yönetmelikteki diğer şartları taşımak gerekir. En az 18 yıl mesleki hizmeti olanlara ömür boyu geçerli sürekli basın kartı verilir.
- Basın kartı ne sağlar: Resmî etkinliklere ve basın toplantılarına girişi kolaylaştırır; basın kartı sahibi gazetecilere sosyal güvenlik mevzuatında fiilî hizmet süresi zammı (yıpranma payı) tanınır.
- Kamuda: Bazı kurumların basın ve halkla ilişkiler birimlerinde KPSS ile alınan kadrolar vardır; TRT kendi sınavıyla personel alır.
Örnek
Elif lisede okul gazetesinde yazıyor. İletişim fakültesinin gazetecilik bölümünü okurken yerel bir haber sitesinde staj yapıyor ve haberlerini kişisel sayfasında topluyor. Mezun olunca aynı sitede muhabir olarak işe başlıyor; bir yıl sonra kurumunun başvurusuyla göreve bağlı basın kartını alıyor.
Karıştırılan kavramlar
Gazeteci ve sosyal medya içerik üreticisi: İkisi de içerik üretir, ama gazeteci bir medya kuruluşunda habercilik ilkelerine göre doğrulanmış haber hazırlar ve 5953 sayılı Kanuna tabidir. İçerik üreticisinin böyle bir yasal statüsü yoktur.
Muhabir, editör ve köşe yazarı: Muhabir haberi sahada toplar, editör haberleri düzenler ve yayına hazırlar, köşe yazarı ise görüşlerini yazar. Hepsi gazetecidir.
Bu kavramla ilgili meslekler
Bu kavram 3 meslekte karşına çıkar:
Medya, Gazetecilik ve Yayıncılık 3
İlgili kavramlar
Platformda nerede karşına çıkar?
Meslek Rehberi'nde Gazetecilik ve Yeni Medya ve Gazetecilik sayfalarını inceleyebilirsin.
Kaynak: 5953 sayılı Basın Mesai Kanunu, madde 1; Basın Kartı Yönetmeliği (Cumhurbaşkanı Kararı 7051, RG 10.04.2023), madde 4, 6, 8, 10 ve 14.
Son güncelleme: · BAAL Rehberlik Servisi