Nasıl hakem olunur?
Hakem olmak için ilgili spor federasyonunun aday hakem kursuna katılıp sınavları geçmek gerekir. Futbolda Türkiye Futbol Federasyonu adayları kurs, kural sınavı ve fiziksel testle seçer; hakemler maçlardaki performanslarına göre il hakemliğinden FIFA kokartına kadar basamak basamak yükselir.
Neden bilmelisin?
Hakemlik, sporu seven ama sporcu olarak devam etmeyen pek çok genç için bir yoldur ve çoğu zaman öğrenciyken yapılabilir. Ama üst basamaklara çıkmak yıllarca sürer ve sıkı bir fiziksel hazırlık ister.
Başvuru şartlarını erken bilmek, yaş sınırlarını kaçırmamanı sağlar.
Adım adım
- Federasyonların kursları: Her spor dalında hakemlik, o dalın federasyonunun hakem talimatıyla düzenlenir. Federasyonlar ve il temsilcilikleri dönem dönem aday hakem kursları açar.
- Futbolda başvuru: TFF'nin 2023 duyurusunda aday hakem kursu için 15-30 yaş arasında olmak, spor yapabilir sağlık raporu, adli sicil kaydı, atletik yapı (erkeklerde en az 1,70 m, kadınlarda en az 1,60 m boy) isteniyordu. 18 yaşından küçükler için veli onayı gerekiyordu.
- Kurs ve sınavlar: Kurs çevrim içi eğitim, illerde yüz yüze eğitim ve kural sınavı ile atletik performans testinden oluşur.
- Aday hakemlik: Başaranlar aday hakem olarak okul maçlarında, alt yaş kategorilerinde ve amatör liglerde görev alır. Futbolda aday hakemlik en fazla üç yıl sürer; bu sürede il hakemliğine yükselemeyenler kadrodan çıkarılır.
- Yükselme: Hakemler maç gözlemcilerinin raporları, kural sınavları ve fiziksel testlere göre il, bölgesel ve klasman hakemliğine, en üstte de uluslararası (FIFA) hakemliğe yükselir.
- Diğer branşlar: Basketbol, voleybol, hentbol ve bireysel sporlarda da benzer aday hakem kursları vardır; yaş ve öğrenim şartları federasyona göre değişir.
Örnek
Mert lisede futbol oynuyor ama sporcu olarak devam etmek istemiyor. 17 yaşında velisinin onayıyla TFF'nin aday hakem kursuna başvuruyor; kural sınavını ve atletik testi geçiyor. Üniversite yıllarında hafta sonları amatör lig maçlarında görev yapıyor ve iki yıl sonra il hakemi oluyor.
Karıştırılan kavramlar
Hakem ve gözlemci: Gözlemci maçı izleyip hakemin performansını değerlendirir; terfide bu raporlar belirleyicidir.
Hakem ve antrenör: Antrenör takımı ya da sporcuyu hazırlar; hakem ise müsabakayı kurallara göre yönetir. Bkz. Nasıl antrenör olunur?
İlgili kavramlar
Platformda nerede karşına çıkar?
Hakemlik için ayrı bir meslek sayfası yok; Meslek Rehberi'nde Spor Yöneticiliği ve Antrenörlük Eğitimi gibi spor alanlarını inceleyebilirsin.
Kaynak: TFF Merkez Hakem Kurulu Talimatı; TFF, "Hakem Akademisi, Aday Hakem Kurslarını Açıyor" duyurusu (13.11.2023); spor federasyonlarının hakem talimatları.
Son güncelleme: · BAAL Rehberlik Servisi