Mecburi hizmet yükümlülüğü
Devletin parasız yetiştirdiği askerî ve kolluk personelinin, belirli bir süre görev yapmadan ayrılamaması ya da erken ayrılırsa yetiştirme masraflarını ödemesi kuralı. Muvazzaf subay ve astsubaylarda bu süre 15 yıldır.
Neden bilmelisin?
Askerî okullarda ve polis okullarında eğitim parasızdır: barınma, yemek ve giyim karşılanır, harçlık verilir. Bunun karşılığında mezunlar uzun yıllar görev yapmayı kabul eder.
Lise öğrencisi için bu, 18 yaşında verilen kararın 35 yaşına kadar bağlayıcı olabileceği anlamına gelir. Bu yükümlülüğü önceden bilmek, askerî ya da kolluk okulunu "parasız okuyayım, sonra bakarım" düşüncesiyle değil, bilinçli bir meslek kararıyla seçmeni sağlar.
Nasıl işler?
- Subay ve astsubaylar: 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 112. maddesine göre muvazzaf subay ve astsubaylar, subay ya da astsubay olarak atandıkları tarihten itibaren fiilen 15 yıl hizmet etmedikçe istifa edemez. Astsubaylıktan subaylığa geçenlerde süre astsubay çavuşluğa atanma tarihinden başlar.
- Sürenin değişimi: Bu süre 2012'de 10 yıla indirildi, 2017'de yeniden 15 yıla çıkarıldı.
- Ek süreler: Kanunun 113. maddesine göre uzmanlık, doktora, pilotaj gibi ek eğitim alanların yükümlülüğüne ek süre eklenir. Örneğin 2019'daki değişiklikle pilot eğitimini tamamlayanların ek yükümlülüğü 3 yıldan 6 yıla çıkarıldı.
- Erken ayrılma: Süresini doldurmadan ayrılan ya da ilişiği kesilen personel, öğrencilikten başlayarak yapılan eğitim ve yetiştirme masraflarını, eksik kalan süreyle orantılı olarak ve yasal faiziyle öder. Sağlık nedeniyle askerliğe elverişsiz hale gelenler ve görev nedeniyle malul olanlar bu ödemeden muaftır.
- Polis: Polis Meslek Yüksekokulu mezunları altı yıl mecburi hizmetle yükümlüdür; erken ayrılanlar tazminat öder.
- Sözleşmeli personel: Sözleşmeli subay, astsubay ve uzman erbaşlar sözleşme süreleri boyunca görevden kendi istekleriyle ayrılamaz; yükümlülükleri sözleşmelerine bağlıdır.
Süreler ve masraf kuralları mevzuat değiştikçe değişebilir. Başvurmadan önce o yılın kılavuzunda yazan yükümlülüğü mutlaka oku.
Örnek
Hakan 22 yaşında harp okulundan teğmen olarak mezun olur. 15 yıllık yükümlülüğü 37 yaşında biter. 30 yaşında ayrılmak isterse, kalan yedi yılın oranına göre yetiştirme masraflarını faiziyle ödemesi gerekir.
Karıştırılan kavramlar
Askerî mecburi hizmet ve doktorların devlet hizmet yükümlülüğü: Sağlık Bakanlığının sivil hekimlere uyguladığı devlet hizmet yükümlülüğü ayrı bir kuraldır. Askerî hekimlerin yükümlülüğü ise 926 sayılı Kanun'a göre belirlenir.
Mecburi hizmet ve askerlik yükümlülüğü: Askerlik, her erkek vatandaşın yaptığı zorunlu hizmettir. Mecburi hizmet ise meslek olarak askerî ya da kolluk personeli olanların, devlet tarafından yetiştirilmelerinin karşılığı olarak yaptıkları hizmettir.
Mecburi hizmet ve burs yükümlülüğü: Devlet bursuyla yurt dışında okuyanların da hizmet yükümlülüğü vardır ama bu, farklı bir kanuna dayanır.
İlgili kavramlar
Platformda nerede karşına çıkar?
Meslek Rehberi'nde Subay ve Polis Memuru sayfalarında çalışma koşullarını okurken bu yükümlülüğü de göz önünde bulundur.
Kaynak: 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu md. 112-113 (6318 sayılı Kanun md. 47, 681 sayılı KHK md. 29, 7073 sayılı Kanun md. 29 değişiklikleriyle); memurlar.net, "Pilot ihtiyacı için ek tedbirler alındı" (25.02.2019); Polis Meslek Yüksekokulları Eğitim-Öğretim Yönetmeliği md. 21; 4678 sayılı Kanun md. 12.
Son güncelleme: · BAAL Rehberlik Servisi