Muvazzaf ve sözleşmeli personel
Muvazzaf personel kadrolu, meslek boyu çalışan askerdir. Sözleşmeli personel ise belirli süreli sözleşmeyle çalışır; sözleşme bitince yenilenir ya da sona erer.
Neden bilmelisin?
Askerî ilanlarda "muvazzaf subay", "sözleşmeli astsubay", "uzman erbaş" gibi ifadeler sıkça geçer. Bu statüler maaş, iş güvencesi, ayrılma hakkı ve emeklilik açısından birbirinden farklıdır.
Bir ilana başvurmadan önce hangi statüde çalışacağını bilmek, ileride karşılaşacağın hakları ve yükümlülükleri anlamanı sağlar.
Statüler nasıl ayrılır?
- Muvazzaf (kadrolu) subay ve astsubay: 926 sayılı Kanun'a tabidir. Harp okulları ve astsubay meslek yüksekokulları mezunları ile dış kaynaktan muvazzaf alınanlar bu statüdedir. Meslek boyu çalışır, rütbe ve kademe ilerlemesi yapar ve emekli olur. 15 yıl fiilen hizmet etmeden istifa edemez.
- Sözleşmeli subay ve astsubay: 4678 sayılı Kanun'a tabidir. Başvuranların lisans ya da önlisans mezunu olması gerekir. İlk sözleşme 3 ile 9 yıl arasında yapılır. Sözleşme süresince kişi görevi kendi isteğiyle bırakamaz. Süre bitince taraflar isterse sözleşme yenilenir.
- Sözleşmeliden muvazzafa geçiş: Sözleşmeli subaylar 7. ile 12. hizmet yılları arasında, sözleşmeli astsubaylar 4. ile 12. hizmet yılları arasında başvurup şartları sağlarsa muvazzaf olabilir. Geçenler için 15 yıllık yükümlülük başlar.
- Sözleşme bitince: Kusuru olmadan sözleşmesi yenilenmeyenlere, son net maaşlarının iki katının hizmet yılıyla çarpımı kadar tazminat ödenir (en çok dokuz yıl hesaba katılır).
- Uzman erbaş ve sözleşmeli er: Uzman erbaşlar 3269 sayılı Kanun'a, sözleşmeli erler 6191 sayılı Kanun'a göre sözleşmeyle çalışır. Uzman erbaşların sözleşmeleri yaş haddine kadar yenilenebilir.
- Kamu kurumlarında da benzer ayrım: İnfaz koruma memuru ve gümrük muhafaza memuru gibi sivil kamu görevlerinde de son yıllarda alımların önemli bir kısmı sözleşmeli (4/B) olarak yapılıyor.
Örnek
Ali ve Can aynı üniversitenin bilgisayar mühendisliği bölümünden mezun olur. Ali dış kaynaktan muvazzaf subay ilanına, Can sözleşmeli subay ilanına başvurur ve ikisi de teğmen olur. Ali'nin 15 yıllık yükümlülüğü vardır. Can ise sözleşmesi bitince ayrılmayı ya da yenilemeyi seçebilir; yedinci yılında isterse muvazzaflığa geçmek için başvurabilir.
Karıştırılan kavramlar
Muvazzaf ve yedek: Yedek subay ve yedek astsubaylık, askerlik yükümlülüğünün rütbeli olarak yapılmasıdır; bir meslek değildir.
Sözleşmeli personel ve geçici işçi: Askerî sözleşmeli personel de rütbeli asker kişidir ve askerî disipline tabidir. Sözleşmeli olmak askerî statüyü değiştirmez, yalnızca çalışma süresini sözleşmeye bağlar.
İlgili kavramlar
Platformda nerede karşına çıkar?
Meslek Rehberi'nde Subay ve Astsubay sayfalarını karşılaştırabilirsin.
Kaynak: 926 sayılı TSK Personel Kanunu md. 112; 4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun md. 4, 6, 7, 8, 10, 11, 12 ve 18 (Lexpera konsolide metin, 30.11.2024 sürümü); 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu md. 5.
Son güncelleme: · BAAL Rehberlik Servisi