Büyük veri ve bulut bilişim
Büyük veri, geleneksel yöntemlerle saklanamayacak ve işlenemeyecek kadar büyük, hızlı ve çeşitli veri kümelerine verilen addır. Bulut bilişim ise sunucu, depolama ve yazılımın internet üzerinden, ihtiyaç kadar kiralanarak kullanılmasıdır.
Neden bilmelisin?
Bankalar, alışveriş siteleri, hastaneler, belediyeler ve fabrikalar her gün çok büyük miktarda veri üretiyor ve bunların önemli bir kısmı bulutta saklanıyor. Bu verileri depolayan, işleyen ve güvende tutan sistemleri kurup yönetmek ayrı bir meslek alanına dönüştü.
Yeni açılan önlisans programları, bu alana iki yıllık bir eğitimle girmenin yolunu da açtı.
Nasıl çalışır, hangi işler var?
- Büyük verinin özellikleri: Hacim (çok büyük miktar), hız (sürekli ve anlık akış) ve çeşitlilik (tablo, metin, görüntü, sensör verisi). Bir bankanın günlük kart işlemleri, bir şehrin trafik sensörleri ya da bir alışveriş sitesinin tıklama kayıtları büyük veriye örnektir.
- Bulut nasıl çalışır? Kurumlar kendi sunucularını almak yerine veri merkezlerindeki kaynakları internet üzerinden kiralar. Sunucu ve depolama gibi altyapı, uygulama geliştirme ortamı ya da e-posta ve ofis programları gibi hazır yazılımlar hizmet olarak sunulabilir.
- Veri merkezi: Bulutun fiziksel karşılığıdır: binlerce sunucunun soğutma, enerji ve güvenlik altyapısıyla kesintisiz çalıştığı tesisler. Burada sistem, ağ, elektrik ve soğutma alanlarında tekniker ve mühendisler çalışır.
- Öne çıkan işler: Veri mühendisi (verinin toplanıp aktığı altyapıyı kurar), büyük veri analisti, bulut mühendisi ve bulut sistem yöneticisi, veri tabanı yöneticisi, veri merkezi teknikeri, bulut güvenliği uzmanı.
- Önlisans: Büyük Veri Analistliği ve Bulut Bilişim Operatörlüğü programlarına YKS'de TYT puanıyla girilir. Bilgisayar Programcılığı ve Bilişim Güvenliği Teknolojisi de yakın programlardır.
- Lisans: Veri Mühendisliği, Veri Bilimi ve Analitiği, Bilgisayar Mühendisliği ve Yazılım Mühendisliği programlarına SAY puanıyla girilir. Şirketlerin bilgi sistemleri tarafına Yönetim Bilişim Sistemleri (EA) de götürür.
- Kişisel veriler: Kişisel verilerin saklanması ve işlenmesi 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununa tabidir. Bu yüzden veriyle çalışanların bu kanunu ve siber güvenlik temellerini bilmesi beklenir.
Örnek
Onur, Bulut Bilişim Operatörlüğü programını bitirip bir e-ticaret şirketinin altyapı ekibine katılıyor. Kampanya günlerinde ziyaretçi sayısı birkaç katına çıktığında sunucu kapasitesini artırıyor, kampanya bitince azaltıyor; şirket yalnız kullandığı kadar ödüyor.
Aynı şirketteki arkadaşı Deniz ise Büyük Veri Analistliği mezunu; hangi ürünlerin hangi saatlerde daha çok satıldığını raporluyor.
Karıştırılan kavramlar
Bulut ve internet: İnternet, bilgisayarları birbirine bağlayan ağdır. Bulut ise bu ağ üzerinden kiralanan sunucu, depolama ve yazılım hizmetleridir.
Büyük veri analisti ve veri bilimci: Analist veriyi düzenler, çözümler ve raporlar. Veri bilimci tahmin modelleri kurar ve genellikle daha ileri istatistik ve programlama bilgisi gerektirir. Bkz. Yapay zekâ, makine öğrenmesi ve veri bilimi.
Bulutta saklamak ve güvende olmak: Bulutta saklanan veri de kaybolabilir ya da sızabilir. Bulut, güvenlik ve yedekleme ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
Bu kavramla ilgili meslekler
Bu kavram 4 meslekte karşına çıkar:
Yazılım Geliştirme ve Kodlama 3
Bilgi Teknolojileri ve Sistem Destek 1
İlgili kavramlar
Platformda nerede karşına çıkar?
Meslek Rehberi'nde büyük veri ve bulut bilişim programlarını inceleyebilirsin.
Kaynak: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu; ÖSYM 2026 YKS Tercih Kılavuzu, Tablo 3 ve Tablo 4 (Büyük Veri Analistliği, Bulut Bilişim Operatörlüğü, Veri Mühendisliği, Veri Bilimi ve Analitiği programları).
Son güncelleme: · BAAL Rehberlik Servisi