Kariyer Sözlüğü › Hızla gelişen teknolojiler

Elektrikli ve otonom araçlar

Elektrikli araç, hareket gücünü bataryada depolanan elektrikten alan araçtır; hibrit araçta motor ile elektrik motoru birlikte çalışır. Otonom araç ise sensörler ve yazılım sayesinde sürücü desteği olmadan ya da az destekle yol alabilen araçtır.

Neden bilmelisin?

Otomotiv sanayii motor ve mekanik ağırlıklı bir yapıdan batarya, elektronik ve yazılım ağırlıklı bir yapıya geçiyor. Bu dönüşüm araç üretiminden servis atölyelerine, şarj istasyonlarından yazılım şirketlerine kadar yeni işler doğuruyor.

Otomotivle ilgileniyorsan, hangi bilgi ve becerilerin öne çıktığını bilmek tercihini doğru yapmanı sağlar.

Ne değişiyor, hangi işler var?

  • Elektrikli aracın parçaları: Batarya ve batarya yönetim sistemi, elektrik motoru, güç elektroniği ve yazılım. Motorlu araçlarda öne çıkan yağ, egzoz ve şanzıman bakımı azalırken yüksek gerilimli sistemlerin güvenli bakımı önem kazanır.
  • Otonom sürüş: Kamera, radar ve lidar gibi sensörlerle çevreyi algılayan, yapay zekâyla karar veren sistemlerdir. Bugün yaygın olan şeritte tutma, otomatik fren ve uyarlanabilir hız sabitleyici gibi sürücü destek sistemleri bu teknolojinin ilk basamaklarıdır.
  • Şarj altyapısı: Türkiye'de ücretli şarj hizmeti, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) Şarj Hizmeti Yönetmeliğine göre lisans almış şarj ağı işletmecileri tarafından verilir. Şarj istasyonlarının kurulumu ve bakımı elektrik alanında ayrı bir iş kolu oluşturur.
  • Öne çıkan işler: Elektrikli ve hibrit araç servis teknikeri, batarya teknolojileri uzmanı, güç elektroniği mühendisi, otomotiv yazılım geliştiricisi, sürücü destek ve otonom sistemler mühendisi, şarj istasyonu kurulum ve bakım teknikeri.
  • Lise: Meslek liselerinin Motorlu Araçlar Teknolojisi ile Elektrik-Elektronik Teknolojisi alanları bu işlere hazırlar. Bkz. Nasıl oto tamircisi olunur?
  • Önlisans: Hibrid ve Elektrikli Taşıtlar Teknolojisi ve Otomotiv Teknolojisi programlarına YKS'de TYT puanıyla girilir.
  • Lisans: Otomotiv, Makine, Elektrik-Elektronik, Mekatronik ve Bilgisayar Mühendisliği programlarına SAY puanıyla girilir. Batarya tarafında Kimya ve Malzeme mühendislikleri de rol alır.
  • Güvenlik: Elektrikli araçlarda yüksek gerilim bulunur. Bu araçların bakımı, eğitim almadan yapıldığında ciddi tehlike taşır; bu yüzden işletmeler ve servisler bu konuda özel eğitim ister.

Örnek

Kerem meslek lisesinin Motorlu Araçlar Teknolojisi alanında okuyor ve babasının servisinde çalışıyor. Servise gelen elektrikli araç sayısı arttıkça yüksek gerilim sistemlerini öğrenmesi gerektiğini fark ediyor.

TYT puanıyla Hibrid ve Elektrikli Taşıtlar Teknolojisi programına yerleşiyor; mezun olunca bir yetkili serviste elektrikli araç teknikeri olarak çalışmayı planlıyor.

Karıştırılan kavramlar

Hibrit ve elektrikli araç: Hibrit araçta hem içten yanmalı motor hem elektrik motoru vardır. Tam elektrikli araçta yalnız elektrik motoru vardır ve araç prizden şarj edilir.

Sürücü destek sistemi ve otonom araç: Şeritte tutma ya da otomatik fren sürücüye yardım eder ama sorumluluk sürücüdedir. Tam otonom araç ise belirli koşullarda bütün sürüşü kendisi yapar; bu düzeydeki araçlar henüz denemeler aşamasındadır.

Bu kavramla ilgili meslekler

Bu kavram 3 meslekte karşına çıkar:

İlgili kavramlar

Platformda nerede karşına çıkar?

Meslek Rehberi'nde elektrikli taşıtlar ve otomotiv programlarını inceleyebilirsin.

Kaynak: Şarj Hizmeti Yönetmeliği (EPDK, RG 02.04.2022, sayı 31797), madde 3 ve 4; ÖSYM 2026 YKS Tercih Kılavuzu, Tablo 3 ve Tablo 4.

Son güncelleme: · BAAL Rehberlik Servisi