Unvan, pozisyon ve kadro
Unvan bir kişinin ya da görevin adıdır; pozisyon bir kurumdaki belirli bir görev yeridir; kadro ise özellikle kamuda, unvanı ve derecesi belirlenmiş resmî görev yeridir. Üçü sık karıştırılır.
Neden bilmelisin?
İş ilanlarında, meslek tanıtımlarında ve kamu duyurularında bu üç kelime sürekli geçer. Bir ilanda "satın alma uzmanı pozisyonu" ile kamuda "uzman kadrosu" aynı şey değildir.
Unvanın nereden geldiğini (diplomadan mı, kanundan mı, şirketten mi) bilmek, kariyer basamaklarını ve iş ilanlarını doğru okumanı sağlar.
Unvan nereden gelir?
- Mesleki unvan: Kanunla ya da diplomayla kazanılır ve kişiyle birlikte kalır. Örnekler: teknisyen ve tekniker (3795 sayılı Kanun), mühendis, öğretmen, avukat (stajdan ve baro kaydından sonra), doktor.
- Akademik unvan: Üniversitede kazanılır: doktor öğretim üyesi, doçent, profesör; bkz. Nasıl akademisyen olunur?
- Kadro unvanı (kamu): Kamuda her görev yeri bir kadrodur. 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye göre kadrolar sınıfı, unvanı ve derecesiyle cetvellerde yer alır; boş kadro yoksa atama yapılamaz. Şef, uzman, müfettiş, şube müdürü birer kadro unvanıdır.
- Şirket içi unvan (özel sektör): Kanunla belirlenmez; her şirket kendi basamaklarını kurar: uzman yardımcısı, uzman, kıdemli uzman, müdür gibi. Aynı unvan iki şirkette farklı sorumluluk anlamına gelebilir.
- Pozisyon: Özel sektörde ilanlar pozisyon üzerinden verilir. Pozisyon, unvan ile departmanın birleşimidir: "İnsan Kaynakları Uzmanı", "Finans Müdürü" gibi. Her pozisyonun bir görev tanımı ve bağlı olduğu bir yönetici vardır; bkz. Organizasyon şeması ve raporlama.
- Resmî kayıt: İşe girişte SGK'ya yapılan bildirimde mesleğin kodu da yazılır; bu kodlar uluslararası meslek sınıflamasına (ISCO-08) dayanır.
Örnek
Deniz bir ilanda "Satın Alma Uzman Yardımcısı" pozisyonunu görüyor. Bunun bir şirket içi unvan olduğunu, satın alma departmanında çalışacağını ve bir satın alma şefine bağlı olacağını anlıyor. Aynı hafta bir bakanlığın "uzman yardımcısı" alım duyurusunu görüyor; bunun ise sınavla girilen bir kamu kadrosu olduğunu fark ediyor.
Karıştırılan kavramlar
Unvan ve ticaret unvanı: Ticaret unvanı, bir şirketin resmî adıdır (ör. "… Anonim Şirketi"); kişinin unvanıyla ilgisi yoktur. Bkz. Kurum, kuruluş, şirket ve firma.
Kadrolu ve sözleşmeli: Kamuda kadrolu çalışan memurdur; sözleşmeli personel kadroya değil, sözleşmeye göre çalışır. Bkz. Kamu personeli. Özel sektörde "kadrolu" gündelik dilde süresiz iş sözleşmesiyle çalışmak anlamında kullanılır.
Unvan ve rütbe: Rütbe, askerî ve emniyet teşkilatlarında kullanılan, kanunla belirlenen basamaktır.
İlgili kavramlar
Platformda nerede karşına çıkar?
Meslek sayfalarında bir mesleğin hangi unvanla anıldığı başlıkta yazar; Meslek Rehberi'nde meslek listesinden karşılaştırabilirsin.
Kaynak: 3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve Fakülte Mezunlarına Unvan Verilmesi Hakkında Kanun; 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, madde 36; SGK işe giriş bildirgesi meslek kodları (ISCO-08).
Son güncelleme: · BAAL Rehberlik Servisi