Çok uyursam ne olur?
Uyku ve öğrenmeAra sıra uzun uyumak zarar vermez; çoğu zaman birikmiş uyku açığının işaretidir. Ama yeterince uyuduğun hâlde gün boyu süren uyku hâli bir hekime danışmayı gerektirir.
Neden bilmelisin?
Hafta sonu öğlene kadar uyumak "tembellik" sayılır; oysa çoğu zaman vücudun hafta içindeki açığı kapatmaya çalışmasıdır. Öte yandan sürekli uyku hâli bazen bir sağlık sorununun işaretidir. İkisini ayırt edebilmek önemlidir.
Uzun uyku ne anlatır?
- Çoğu zaman bir borcun işareti. Hafta içi az uyuyan biri hafta sonu 2–3 saat fazla uyur. Bu fazlası "çok uyku" değil, ödenmemiş uyku borcudur.
- Geç kalkmak saati kaydırır. Hafta sonu öğlene kadar uyumak biyolojik saatini ileri iter; pazar gecesi uykun gelmez, pazartesi sabahı sersem kalkarsın. Ayrıntısı: Hafta sonu uzun uyuyarak açığı kapatabilir miyim?.
- Uzun uykudan sonra sersemlik normaldir. Derin uykunun ortasında uyanınca bir süre sersem kalırsın. Bu, "fazla uyudum, o yüzden yorgunum" demek değildir.
- Düzenli olarak çok uyumak bir işaret olabilir. Uzman raporlarına göre önerilenden düzenli olarak çok uyumak; yüksek tansiyon, şeker hastalığı, kilo ve ruh sağlığı sorunlarıyla ilişkili bulunmuştur. Bu bir ilişkidir: Uzun uykunun bu sorunlara yol açtığı kesin değildir; çoğu zaman tersi geçerlidir, bir sağlık sorunu kişiyi daha çok uyutur.
- Ne zaman danışmalı? Gecede 9–10 saat uyuduğun hâlde gün içinde sürekli uyukluyorsan, bu durum haftalarca sürüyorsa ya da buna isteksizlik ve keyifsizlik eşlik ediyorsa ailene söyle ve bir hekime görün. Rehberlik servisiyle de konuşabilirsin.
Örnek
Deniz hafta içi 6 saat uyuyor, cumartesi 13:00'e kadar yatakta kalıyor. Bu "çok uyku" değil, hafta içinin açığı. Hafta içi bir saat erken yatmaya başlayınca cumartesi kendiliğinden 10:00'da uyanıyor.
İlgili kavramlar
Kaynak: Paruthi ve ark. (2016), Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi uzlaşı raporu, J Clin Sleep Med
Son güncelleme: · BAAL Rehberlik Servisi