Yeterince uyumadığımı nasıl anlarım?
Uyku ve öğrenmeAlarmsız uyanamıyorsan, ilk derslerde gözlerin kapanıyorsa ve hafta sonu hafta içinden 2 saatten fazla uyuyorsan büyük olasılıkla uykun yetmiyor.
Neden bilmelisin?
Uykusuz kalan kişi kendi durumunu iyi değerlendiremez; "alıştım" duygusu yanıltıcıdır. Bu yüzden nasıl hissettiğine değil, işaretlere bakmak gerekir.
Hangi işaretlere bakmalı?
Aşağıdakilerden birkaçı sende varsa uykun büyük olasılıkla yetmiyor:
- Sabah alarm olmadan uyanamıyorsun ya da alarmı defalarca erteliyorsun.
- İlk derslerde ya da öğleden sonra sınıfta gözlerin kapanıyor.
- Serviste, otobüste ya da sıkıcı bir derste birkaç dakikada uyukluyorsun.
- Yatağa girer girmez, beş dakika dolmadan uyuyorsun. Dinlenmiş biri genellikle 10–20 dakikada uykuya dalar.
- Hafta sonu hafta içinden 2 saatten fazla uyuyorsun.
- Kahve, çay ya da enerji içeceği olmadan güne başlayamıyorsun.
- Daha çabuk sinirleniyor, dikkatini toplamakta zorlanıyorsun.
Kendi ihtiyacını ölçmek için: Tatilin ilk birkaç gününden sonra, alarm kurmadan, uykun gelince yat ve kendiliğinden uyan. Birkaç gün sonra oturan süre, senin ihtiyacına yakındır.
Bir hafta uyku günlüğü tut: Her gün yatış ve kalkış saatini, uykuya ne kadar sürede daldığını ve gün içinde ne kadar uykulu olduğunu (1–5) yaz. Bir haftalık tablo, hislerinden daha doğru konuşur.
Ne zaman hekime danışmalı? Yüksek sesle horluyorsan ve uykuda nefesinin durduğu söyleniyorsa, ya da yeterince uyuduğun hâlde uyku hâlin haftalarca sürüyorsa ailene söyle ve bir hekime görün.
Örnek
Emre kendini "normal" hissediyor. Ama listeye bakınca alarmı her sabah üç kez ertelediğini, serviste hep uyuduğunu ve cumartesi 11:00'e kadar kalktığını fark ediyor. Bir hafta günlük tutunca okul gecelerinde ortalama 6 saat 20 dakika uyuduğunu görüyor.
İlgili kavramlar
Kaynak: Paruthi ve ark. (2016), Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi uzlaşı raporu, J Clin Sleep Med · Van Dongen ve ark. (2003), Ek uyanıklığın birikimli bedeli, Sleep
Son güncelleme: · BAAL Rehberlik Servisi