Uykusuzluk dikkatimi etkiler mi?
Uyku ve öğrenmeEvet, en hızlı ve en belirgin etki dikkatte görülür. Uykusuz beyin birkaç saniyelik boşluklara düşer: Öğretmen konuşurken bir anda kopar, soruyu okurken satır kaçırırsın.
Neden bilmelisin?
Uzun bir derste ya da 165 dakikalık bir TYT oturumunda başarı, dikkati baştan sona aynı düzeyde tutabilmeye bağlıdır. Uykusuzluk tam da bu beceriyi zayıflatır.
Dikkat nasıl düşer?
- Dikkat boşlukları. Uykusuz kalınca beyin kısa anlar için "devre dışı" kalır. Singapur'da bir hafta boyunca gecede 5 saat yatakta kalan 15–19 yaşındaki öğrencilerin dikkat testindeki kaçırdıkları her gün arttı. İki gece 9'ar saat uyuduktan sonra bile eski düzeylerine dönmediler.
- Mikro uyku. Bazen beyin birkaç saniyeliğine gerçekten uyur ve kişi bunu fark etmez. Derste bir cümlenin kaybolması zararsız görünür; ama bisiklet ya da araç kullanırken tehlikelidir.
- Alkol kadar etkili. 17–19 saat uyanık kalmak, tepki hızını ve dikkati, kanda 0,50 promil alkol olduğu düzeye kadar düşürür.
- En çok uzun ve tekdüze işler etkilenir. Kısa ve heyecanlı bir işte uykusuzluk gizlenebilir; uzun bir deneme sınavında, sıkıcı bir derste ya da uzun bir okuma parçasında ortaya çıkar.
- Kafein bir süre örter, düzeltmez. Kahve dikkat boşluklarını birkaç saat azaltabilir ama uykunun yerini tutmaz. Bkz. Kahve ve enerji içecekleri uykumu nasıl etkiler?.
Örnek
Ayşe denemenin ilk yarısında iyi gidiyor. Ama gece 5 saat uyuduğu için son 40 dakikada aynı paragrafı üç kez okuyor ve "değildir" yazan iki soruyu yanlış işaretliyor.
Karıştırılan kavramlar
Dikkat eksikliği ile uykusuzluğa bağlı dikkat düşüklüğü birbirine benzeyebilir. Dikkatini toplamakta zorlanıyorsan önce uykuna bak; birkaç hafta düzenli ve yeterli uyuduğun hâlde zorluk sürüyorsa rehberlik servisiyle konuş.
İlgili kavramlar
Platformda nerede karşına çıkar?
Rehberlik servisinin uyguladığı Burdon Dikkat Testi, dikkatini ne kadar süre aynı düzeyde tutabildiğini gösterir. Teste iyi uyumuş bir sabah girmek sonucunu doğrudan etkiler. Rehberlik servisinin sınıflarda uyguladığı Sayı Dizimi Testi, kaç saat uyuduğunla çalışan belleğin ve tepki hızın arasındaki ilişkiyi kendi sonuçlarınla görmeni sağlar.
Kaynak: Lo ve ark. (2016), Kısmi uyku yoksunluğunda ergenlerin bilişsel performansı, Sleep · Williamson ve Feyer (2000), Uykusuzluk ve alkolün performansa etkisinin karşılaştırılması, Occupational and Environmental Medicine · Van Dongen ve ark. (2003), Ek uyanıklığın birikimli bedeli, Sleep
Son güncelleme: · BAAL Rehberlik Servisi