Uykusuzluk hafızamı etkiler mi?
Uyku ve öğrenmeEvet, iki yoldan: Uykusuz beyin yeni bilgiyi zor kaydeder ve öğrendiklerini kalıcı hâle getirecek geceyi kaçırır. Uyku öğrenmenin hem öncesinde hem sonrasında gerekir.
Neden bilmelisin?
Ders çalışırken harcadığın emeğin karşılığını almak istiyorsan uyku bu emeğin bir parçasıdır. Uykusuz geçen saatlerde çalışılan konular hem daha zor girer hem daha çabuk unutulur.
Bilim ne diyor?
- Öğrenmeden önce: kayıt. Bir gece uykusuz kalan gençler, ertesi gün gösterilen resimleri dinlenmiş olanlardan belirgin biçimde daha az hatırladı. Beyin görüntülemesinde yeni anıları kaydeden bölgenin (hipokampus) daha az çalıştığı görüldü. Birkaç gece 5 saat uyuyan ergenlerle yapılan bir çalışmada da yeni bilgiyi kaydetme düştü.
- Öğrenmeden sonra: pekiştirme. Uyku sırasında, özellikle derin uykuda, gün içinde öğrenilenler yeniden oynatılır ve kalıcı belleğe taşınır. Bu yüzden öğrendikten sonra uyumak, aynı süre uyanık kalmaktan daha iyi hatırlatır.
- Aklında tutma: çalışan bellek. Bir problemi çözerken bilgileri aklında tutma becerin (çalışan bellek), gecede 5 saat uyunan dört geceden sonra düştü. İyi bir gece uykusuyla toparlandı.
- Pratikte: Akşam çalıştığın konuyu yatmadan önce kısa bir tekrarla bitir ve ertesi gün yeniden göz at. Gece yarısından sonra uykusuz bir beyinle çalışılan saatler çoğu zaman verimsizdir.
Örnek
Kaan biyoloji sınavından önceki iki akşam konuyu 22:30'a kadar çalışıp uyuyor, sabah kahvaltıda kısa bir tekrar yapıyor. Arkadaşı aynı konuyu sınavdan önceki tek gecede 03:00'e kadar çalışıyor. Sınavda Kaan ayrıntıları hatırlıyor; arkadaşı "okudum ama aklıma gelmedi" diyor.
İlgili kavramlar
Platformda nerede karşına çıkar?
Rehberlik servisinin sınıflarda uyguladığı Sayı Dizimi Testi, kaç saat uyuduğunla çalışan belleğin ve tepki hızın arasındaki ilişkiyi kendi sonuçlarınla görmeni sağlar.
Kaynak: Yoo ve ark. (2007), Uykusuz kalınca yeni anı oluşturmada eksiklik, Nature Neuroscience · Lo ve ark. (2016), Kısmi uyku yoksunluğunda ergenlerin bilişsel performansı, Sleep · Cousins ve ark. (2018), Birkaç gece kısıtlı uykudan sonra yeni bilgiyi kaydetme, Journal of Sleep Research · Diekelmann ve Born (2010), Uykunun bellek işlevi, Nature Reviews Neuroscience
Son güncelleme: · BAAL Rehberlik Servisi